ISLAM VÀ BÚT MỰC
Trong kho tàng văn chương dân gian Việt Nam có rất nhiều ca dao, tục ngữ ca ngợi sự học hỏi như : " Hai tay bưng quả bánh bò. Giấu cha giấu mẹ cho trò đi thi " và trong văn học Trung Hoa, Trang Tử đã nói : " Đời ta có hạn mà tri thức thì vô hạn ".
Do đó học hỏi vẫn là một điều bức thiết cho mọi tầng lớp trong xã hội từ ngàn xưa đến nay. Học để tiếp thu những lời dạy bảo. Hỏi để tìm hiểu và phát triển tư duy, dựa trên những điều mà mình đã học dưới mọi góc độ tinh thần, vật chất rồi từ những tri thức căn bản đó sẽ giúp con người có được ý niệm về nhân sinh quan và vũ trụ quan mà tự nguyện trở về quy phục Đấng Thượng Ðế Duy Nhất, Ngài đã tạo ra muôn loài và vũ trụ. Loài người là sinh vật duy nhất đã thừa hưởng được sự ưu đải của Thượng Đế trên phương diện nầy. Thiên Sứ Adam (A), người đầu tiên tiếp nhận những lời dạy của ALLAH mà chúng ta được biết qua Thiên Kinh Qur’an đã phán như sau : "Ngài dạy cho Adam tên của muôn loài... " 2:31, và sau đó Adam đã thừa lệnh ALLAH truyền đạt lại những điều đã tiếp thu cho Thiên Thần và con cháu của Thiên Sứ về sau, mà chúng ta được biết qua câu : " Này Adam ! Hãy dạy cho họ biết tên các loài vật nầy " 2:33. Ý thức những đặc quyền của ALLAH ban cho, nên Islam là một tôn giáo luôn khuyến khích, nâng cao tinh thần học hỏi cho tín đồ.
Chính vì thế ngoài những hệ thống tư tưởng triết học, Islam còn để lại không ít những tài liệu hữu dụng cho loài người đến hôm nay, điển hình như các ông Averroes ( 1126-1198 ) nhà triết học và y học, chuyên gia nghiên cứu về Aristote mà hiện nay tại Andalousie có một trường đại học mang tên của ông. Avicenne (980 -1037 ) nhà triết học và y học người Arab, tác giả quyển Canon de la médécine ( Hướng dẫn y khoa ) và quyển Al Shifa le livre de la guérison ( Cẩm nang trị liệu ) cùng những tài liệu nghiên cứu về y học của ông vẫn còn giá trị và được lưu trử đến ngày nay, tên của ông được cơ quan UNESCO ghi vào danh-sách các bậc vĩ nhân. Omar Khayyam ( 1050-1123 ) nhà thơ, toán học, thiên văn học, tư tưởng của ông đã thu hút được nhà thơ người Anh E.Fitzgérald dịch lại những tác phẩm nổi tiếng của ông trong số đó có tập thơ Ruba’iyya, hay ông Abdallah al-Mamun nhà nghiên cứu khoa học và triết học người Arab, vào thời bấy giờ nhằm mục đích mở rộng kiến thức cho mọi người, chính ông đã cổ vỏ hô hào dịch thuật các tác phẩm của các nhà triết học Hy Lạp như Platon, Hippocrate, Aristote v.v. Và cũng nhờ học hỏi trên bước đường viễn chinh mà triều đại Omayyade do Calife Mouawiya thành lập đã để lại biết bao công trình kiến trúc ở Tây Ban Nha, đã gây ảnh hưởng rất mạnh vào nghệ thuật kiến trúc của người Thiên chúa giáo phương Tây cùng với những nghiên cứu về toán học, kỷ thuật, thiên văn, địa lý, triết học, y học, hàng hải, âm nhạc, ngôn ngữ v.v....mà vào khoảng thế kỷ XII, XIII đã trở thành đề tài chính cho những nhà thần học Thiên chúa giáo nghiên cứu. Song song vào đấy dưới triều đại Omayade quyền tự do của con người được truyệt để tôn trọng nổi bậc nhất là quyền tự do tín ngưỡng, người dân cư ngụ trong vùng kiểm soát của chánh quyền Omayyade không bị bắt buộc phải cải giáo, họ có quyền giữ tôn giáo của cha ông để lại và tiến hành những nghi thức lễ bái ở những nơi thờ phượng ( nhà thờ Thiên Chúa giáo và Do Thái giáo ) mà không bị cấm đoán. Một điều đã làm cho các nhà nghiên cứu lịch sử phải ngạc nhiên và thán phục vì trong lịch sử nhân loại chưa có tôn giáo nào thực hiện được điều ấy trên bước đường truyền giáo của mình ( Phỏng dịch Atlas Historique du monde của John Haywood ). Tóm lại tất cả những điều đó là kết quả của sự học hỏi và được phát triển một cách đúng đắn.
Học hỏi nhằm mục đích mở rộng sự hiểu biết và tầm quan sát những hiện tượng đã và đang xảy ra xung quanh cuộc sống, nhưng nếu học mà không suy thì sự học hỏi đó trở thành vô ích, cùn mằn nếu không muốn nói là sẽ trở nên mù quáng và nô lệ vào những điều đã được đón nhận. Không phải ngẫu nhiên ông Issac Newton ( 1642 -1727 ) tìm ra định luật sức hút của quả đất khi ông quan sát một quả táo rơi ( khám phá nầy không phải là một điều mới lạ vì trước đó 1000 năm hiện tượng sức hút của trái đất đã được Thiên Kinh Qur'an nói đến đễ diển tả ngày Tận Thế như sau : " Ngày ấy con người sẽ giống như loài nhậy bay tứ tán. Và núi non sẽ giống như nùi lông trừu ." 101:5-6, và câu :" Muôn loài trong đó đều bị liệng ra ngoài và nó trở nên trống rổng " 84:5 ), và cũng không phải tự-nhiên ông Archimède ( 287 - 212 trước công-nguyên ) đã vui mừng hô to : " Eukêra" khi ông tìm ra sức đẩy của nước, tất cả những sự phát hiện đó cho dù tình cờ nhưng nó cũng là thành quả của sự tích lủy và suy luận từ những kinh nghiệm đã có.
Thật vậy vì thấy nhiều và nhớ tốt mà không suy diễn thì chẵng khác nào một băng casette. Vì thế, sau khi đã học thì phải suy vì không hẵn những điều đã học sẽ mang lại thành quả tốt đẹp; nếu không có sự phân tích để đón nhận những tinh hoa và loại bỏ những tư tưởng đen tối thì chắc hẳn một ngày nào đó người tiếp thu sẽ trở thành người có tư tưởng tối đen. Sự suy luận có tầm mức rất quan trọng nó ảnh hưởng vào trình độ nhận thức của từng cá nhân hay tập thể
Trang-Tử đã nói : “ Học hỏi là một chuổi dài vô tận”, vì thế con người không thể nào tự mãn về sự hiểu biết của mình, quan điểm ấy đã được Thiên Kinh Qur’an nói đến như sau : " Giả như cây cối trên mặt đất là bút viết và thấm mực cả hết bảy biển cũng không tả hết lời dạy cuả ALLAH " 31:27. Viết và mực thường được dùng làm biểu tượng cho sự học hỏi và hiểu biết, là tri thức và trí thức từ đó suy ra dù cho kinh nghiệm học hỏi, hiểu biết như thế nào đi nữa chúng ta cũng không thể nào hiểu, biết triệt để quyền năng của ALLAH. Thành quả của khoa học ngày nay đã minh chứng niềm hãnh diện về khả năng sáng tạo của nó và cũng không loại trừ ý đồ một ngày nào đó nó sẽ tước đoạt quyền năng của Thượng Đế; sự phản trắc ấy đã được Thiên Kinh Qur’an phán đoán : " ALLAH đã dạy cho con người cầm bút viết. Dạy cho con người những điều mà hắn không hiểu biết. Không ! không con người thật ngoan cố. Tự hào rằng một thân hắn tự lập, tự túc " 96:4-8. Dù cho ngày nay y học có thể tự hào về sự phát triển đến mức độ chỉ cần một mẫu ADN người ta có thể làm sống lại những sinh vật đã bị diệt chủng ...nhưng để tạo những mẫu ADN đó y học đành bó tay và trong cậy vào Thượng Đế hoặc đứng trước những thiên tai thì khoa học chỉ biết cúi đầu gánh chịu ! ! ! .
Sự thành tựu do bút mực tạo ra là sách vở và đã trở thành phương tiện bảo quản, lưu giữ, truyền đạt những kinh nghiệm, tư tưởng hay phát minh của loài người, nhờ thế mà con cháu chúng ta không phải trở lại từ đầu tìm kiếm mỗi khi cần đến.
“ Ngày mà sách vở lan tràn ” 81:11 cùng với các phương tiện viễn thông liên lạc, internet v.v...cũng là ngày mà những nếp nghĩ của con người được truyền đạt cho nhau một cách nhanh chóng từ Đông sang Tây, từ Âu sang Á và đã trở thành điểm giao lưu của mọi nguồn tư tưởng mang tính xây dựng. Với muôn ngàn chủ thuyết, chủ nghĩa đả lợi dụng cấu trúc đa văn hóa để làm thay đổi cái nhìn của mọi người, nhất là giới trẻ ngày nay, đả trở thành nguyên nhân tạo ra không ít những xung đột mâu thuẫn tâm lý, cuối cùng nó đã tạo ra thành phần chán ngán, nghi ngờ các giáo điều trong tôn giáo và trở thành ung nhọt đục khoét lần mòn đức tin của họ...để rồi sau cùng vì không chữa trị được nó, đành phải ngã gục trước những chủ thuyết băng hoại như: Hiện sinh, Thụ hưởng cá nhân, Hippy, secte ( tà-giáo ) và cũng đang làm sống lại chủ nghĩa Tân-Quốc-Xã ( Néo-Nazisme ) hay Chủ nghĩa Tôn giáo Cực đoan v.v...đứng trước những hiện tượng phi luân lý, trên phương diện tôn giáo bổn phận của người Muslim phải thận trọng, suy diễn trước khi đón nhận hầu nêu cao ánh sáng Islam ôn hoà, khoan dung như đặc tính của nó ở ngày ALLAH mặc khải cho Thiên Sứ Muhammad.
Ðình Toàn